Γιατί ήταν τόσο μεγάλο το πρόβλημα

Το θέμα αφορά ιδιοκτήτες με παλιούς τίτλους, αγρότες, κληρονόμους αγροτικών εκτάσεων, αλλά και πολίτες που βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη με το Δημόσιο λόγω των πρώτων εγγραφών στο Κτηματολόγιο.

Για χρόνια, το Δημόσιο είχε τη δυνατότητα να προσφεύγει δικαστικά και να αμφισβητεί εγγραφές ακινήτων, ισχυριζόμενο ότι η έκταση του ανήκει. Το αποτέλεσμα ήταν χιλιάδες ακίνητα να μένουν «στον αέρα», με τους ιδιοκτήτες να μην μπορούν να τα μεταβιβάσουν, να τα δώσουν με γονική παροχή, να τα κληρονομήσουν ή ακόμη και να τα χρησιμοποιήσουν ως εγγύηση για δάνειο.

Τι αλλάζει για αστικά και ημιαστικά ακίνητα

Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται ο σημερινός ιδιοκτήτης να είναι εκείνος που είχε αποκτήσει το ακίνητο πριν από το 1975. Αρκεί να υπάρχει μεταγεγραμμένος τίτλος κάποιου προηγούμενου ιδιοκτήτη μέσα στην αλυσίδα της κυριότητας.

Τι ισχύει για αγροτικά ακίνητα

Για τα αγροτικά ακίνητα αρμοδιότητας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, η ρύθμιση καλύπτει πολλές διαφορετικές περιπτώσεις.

Πρώτον, αν υπάρχει μεταγεγραμμένος τίτλος έως τις 5 Ιουνίου 1993, ο ιδιοκτήτης προστατεύεται από διεκδίκηση του Δημοσίου.

Δεύτερον, προστατεύονται περιπτώσεις παλιών αγροτικών διανομών ή παραχωρήσεων, ακόμη και αν η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε πλήρως, αρκεί αυτό να μην οφείλεται σε υπαιτιότητα του δικαιούχου.

Τρίτον, η ρύθμιση καλύπτει και ακίνητα που είχαν δοθεί ως προσφυγικά, στο πλαίσιο εποικιστικής ή αγροτικής νομοθεσίας.

Τέταρτον, εξασφαλίζονται και πολίτες που έχουν παλιά παραχωρητήρια τα οποία δεν καταχωρίστηκαν ποτέ ή είχαν εκδοθεί από αναρμόδιο όργανο.

Τι γίνεται με τις εκκρεμείς δίκες

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το νομοσχέδιο δεν αφορά μόνο το μέλλον, αλλά επηρεάζει και υποθέσεις που είναι ήδη ανοιχτές στα δικαστήρια.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι:

• καταργούνται εκκρεμείς δίκες όπου ενάγον είναι το Δημόσιο, εφόσον πληρούνται οι νέες προϋποθέσεις,
• δεν ασκούνται νέα ένδικα μέσα όταν υπάρχει πρωτόδικη απόφαση υπέρ ιδιώτη και το ακίνητο καλύπτεται από τη ρύθμιση,
• δίνεται δυνατότητα για διαμεσολάβηση και συμβιβασμό, ακόμη και σε προχωρημένο στάδιο της δίκης, αν συμφωνούν και οι δύο πλευρές.

Πώς «ξεκλειδώνουν» τα ακίνητα

Με τη νέα ρύθμιση προβλέπεται διόρθωση της αρχικής εγγραφής στο Κτηματολόγιο, είτε όταν έχει εγγραφεί ως ιδιοκτήτης το Δημόσιο είτε όταν το ακίνητο έχει εμφανιστεί ως «αγνώστου ιδιοκτήτη».

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πολλά ακίνητα που μέχρι σήμερα ήταν δεσμευμένα θα μπορούν πλέον να μπουν ξανά κανονικά στην αγορά. Δηλαδή θα μπορούν να γίνονται μεταβιβάσεις, κληρονομιές, γονικές παροχές και στεγαστικά δάνεια.

Ποιες περιπτώσεις εξαιρούνται

Η νέα ρύθμιση δεν καλύπτει τα πάντα.

Εκτός πλαισίου μένουν:

• μνημεία και ακίνητα σε αρχαιολογικούς χώρους,
• δάση,
• αιγιαλός και παραλία,
• όχθες και παρόχθιες ζώνες ποταμών,
• οριοθετημένα ρέματα και ζώνη 50 μέτρων από αυτά,
• ακίνητα για τα οποία έχει ήδη εκδοθεί και κοινοποιηθεί πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής ή άλλη ατομική διοικητική πράξη με την οποία το Δημόσιο έχει αμφισβητήσει την κυριότητα.

Η ουσία της παρέμβασης

Η μεγάλη εικόνα είναι ότι το κράτος επιχειρεί να βάλει φρένο σε έναν παραλογισμό δεκαετιών, όπου ιδιοκτήτες με νόμιμους τίτλους, πληρωμένους φόρους και πραγματική κατοχή του ακινήτου, έβλεπαν ξαφνικά το Δημόσιο να αμφισβητεί την περιουσία τους.

Αν η ρύθμιση προχωρήσει όπως έχει τεθεί, χιλιάδες ακίνητα σε όλη τη χώρα θα μπορέσουν να ξεμπλοκάρουν και να επιστρέψουν στην κανονικότητα της αγοράς, βάζοντας τέλος σε μια χρόνια αβεβαιότητα που είχε μετατραπεί σε οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα.