Urban Planning-Cadastre / Πολεοδομίες τέλος!! Στο Κτηματολόγιο από 1η Ιουλίου η έκδοση αδειών!! Η διαδρομή της νέας οικοδομικής άδειας - Από το ψηφιακό αίτημα στον έλεγχο με AI

Πολεοδομίες - Κτηματολόγιο:  Αντίστροφη μέτρηση για την κατάργηση των πολεοδομιών από τους Δήμους. Η «μεγάλη μετακόμιση» ξεκινά από την 1η Ιουλίου οι άδειες δόμησης περνούν στον έλεγχο του Κτηματολογίου και του νέου φορέα ΕΟΚΕΔ. Όλο το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2027 και οι αντιδράσεις.

Στην τελική ευθεία για τη μεγαλύτερη θεσμική ανατροπή στον τομέα των ακινήτων και της δόμησης εισέρχεται η χώρα, με την 1η Ιουλίου να αποτελεί την αφετηρία για την κατάργηση των Πολεοδομιών με τη σημερινή τους μορφή. Η σταδιακή μεταφορά των αρμοδιοτήτων από τους Δήμους στον νέο πανίσχυρο φορέα ΕΟΚΕΔ υπό την ομπρέλα του Κτηματολογίου, υπόσχεται να βάλει οριστικό τέλος στις καθυστερήσεις ετών και στα φαινόμενα διαφθοράς, την ώρα που η Τοπική Αυτοδιοίκηση κηρύσσει «πόλεμο» κατά της κυβέρνησης, προαναγγέλλοντας προσφυγές στη Δικαιοσύνη.

Τέλος εποχής για τις Πολεοδομίες των Δήμων - Έρχεται ο ΕΟΚΕΔ - Ένα ψηφιακό "One Stop Shop" για τα ακίνητα - Στα «χαρακώματα» η ΚΕΔΕ για την αφαίρεση αρμοδιοτήτων

Μια ριζική αναδιάταξη στον χάρτη της δόμησης και της ακίνητης περιουσίας στην Ελλάδα ξεκινά την 1η Ιουλίου, σηματοδοτώντας το τέλος του μοντέλου των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) υπό την εποπτεία των Δήμων. Σύμφωνα με υψηλόβαθμα στελέχη του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), το «ρολόι» μετρά ήδη αντίστροφα για τη μεταφορά όλων των πολεοδομικών αρμοδιοτήτων στο Κτηματολόγιο και τον νέο υπό σύσταση φορέα ΕΟΚΕΔ.

Η μεταρρύθμιση, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί πλήρως έως τον Ιανουάριο του 2027, υπόσχεται να βάλει τέλος στην πολυετή ταλαιπωρία των πολιτών και στα φαινόμενα διαφθοράς που αμαύρωσαν τον κλάδο σε περιοχές υψηλού τουριστικού ενδιαφέροντος.

Από το χάος των 332 Δήμων στον ενιαίο ΕΟΚΕΔ

Η κυβέρνηση, διά των υπουργών Στ. Παπασταύρου, Ν. Ταγαρά και Δ. Παπαστεργίου, είχε ήδη προδιαγράψει το τέλος του σημερινού μοντέλου των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ). Ο νέος Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ) δεν είναι απλώς μια αλλαγή ονόματος, αλλά μια ολική αναδιάρθρωση.

Ο νέος φορέας θα αξιοποιήσει το υφιστάμενο δίκτυο των κτηματολογικών γραφείων, απορροφώντας το ανθρώπινο δυναμικό των σημερινών πολεοδομιών. Στόχος είναι η δημιουργία ενός ψηφιακού "one stop shop", όπου ο πολίτης θα διεκπεραιώνει τα πάντα —από τον έλεγχο τίτλων ιδιοκτησίας μέχρι την έκδοση οικοδομικής άδειας— σε ένα και μόνο σημείο.

Γιατί «ξηλώνονται» οι Πολεοδομίες από τους Δήμους - Το ακτινογράφημα της «παθογένειας» 

Τα στοιχεία που οδήγησαν στην απόφαση αυτή είναι αποκαλυπτικά για την κατάσταση που επικρατούσε μέχρι σήμερα:

• Υποστελέχωση: Το 35% των ΥΔΟΜ λειτουργεί με μόλις έναν ή δύο μηχανικούς.

• Ανισότητα: Μόνο 185 από τους 332 Δήμους διαθέτουν δική τους Πολεοδομία.

• Καθυστερήσεις: Το 23% των αιτήσεων εκκρεμεί για πάνω από 3 μήνες, με ακραία παραδείγματα αναμονής που φτάνουν τα 5 έτη.

• Διαφθορά: Οι σκιές πάνω από «χρυσές» περιοχές όπως η Μύκονος και η Ρόδος επέβαλαν την κεντρική εποπτεία.

Η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και οι «Ανεξάρτητοι Ελεγκτές»

Η μεγάλη καινοτομία του ΕΟΚΕΔ είναι η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) στη διαδικασία ελέγχου. Τα εργαλεία AI θα ιεραρχούν τις υποθέσεις με βάση το ρίσκο, εστιάζοντας σε «ευαίσθητες» περιοχές και μεγάλες επενδύσεις, ώστε οι παρανομίες να εντοπίζονται πριν μπει το πρώτο τούβλο.

Παράλληλα, θεσμοθετείται Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών. Κάθε άδεια θα ελέγχεται υποχρεωτικά πριν την έναρξη των εργασιών, διασφαλίζοντας ότι η πολεοδομική νομοθεσία εφαρμόζεται οριζόντια και χωρίς «παραθυράκια».

Ο νέος «υπερ-φορέας» ΕΟΚΕΔ και το ψηφιακό μέλλον

Στο επίκεντρο της αλλαγής βρίσκεται ο Εθνικός Οργανισμός Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ). Πρόκειται για ένα φιλόδοξο σχήμα που θα λειτουργεί ως «σημείο μίας στάσης» (one stop shop) για τον πολίτη.

Τι αναλαμβάνει ο νέος φορέας:

• Έκδοση οικοδομικών αδειών: Από τις βεβαιώσεις όρων έως τις τελικές προεγκρίσεις.

• Έλεγχος κατασκευών: Με υποχρεωτικό έλεγχο από Μητρώο Ανεξάρτητων Ελεγκτών πριν από κάθε έναρξη εργασιών.

• Τήρηση νομοθεσίας: Ενιαία εφαρμογή των κανόνων σε όλη την επικράτεια, καταργώντας τις διαφορετικές ερμηνείες από γραφείο σε γραφείο.

• Τεχνητή Νοημοσύνη (AI): Χρήση προηγμένων εργαλείων για τη στόχευση ελέγχων σε περιοχές υψηλού ρίσκου και «ευαίσθητα» οικόπεδα.

«Ο πολίτης θα εξυπηρετείται από ένα σημείο για όλα τα θέματα της ιδιοκτησίας του. Ιδιοκτησιακά δικαιώματα και αδειοδότηση δόμησης ενοποιούνται», αναφέρουν πηγές του ΥΠΕΝ.

Casus Belli από τους Δήμους: Στα δικαστήρια η ΚΕΔΕ

Η μεταρρύθμιση αυτή, ωστόσο, δεν περνά «αναίμακτα». Η Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιδρά σθεναρά, κάνοντας λόγο για μια «βαθιά πολιτική αναδιάταξη εξουσίας».

Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) προετοιμάζει σκληρή γραμμή άμυνας, προαναγγέλλοντας προσφυγές στη Δικαιοσύνη. Οι δήμαρχοι υποστηρίζουν ότι ο περιορισμός τους στον πολεοδομικό σχεδιασμό και τις αναπλάσεις υποβαθμίζει τον θεσμικό τους ρόλο και αφήνει αναπάντητα ερωτήματα για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών τους.

5 πράγματα που αλλάζουν για τους ιδιοκτήτες Ακινήτου

1. Τέλος στις πολλαπλές υπηρεσίες: Ιδιοκτησία (Κτηματολόγιο) και Δόμηση (Πολεοδομία) ενώνονται ψηφιακά.

2. Ταχύτητα: Στόχος είναι η έκδοση αδειών σε προκαθορισμένο χρόνο, χωρίς την εμπλοκή των συχνά υποστελεχωμένων δημοτικών υπηρεσιών.

3. Ενιαίοι Κανόνες: Τέρμα στις διαφορετικές ερμηνείες του νόμου από δήμο σε δήμο. Ο ΕΟΚΕΔ θα εφαρμόζει ενιαία νομοθεσία σε όλη την επικράτεια.

4. Υποχρεωτικός Έλεγχος: Πριν ξεκινήσετε την οικοδομή, η άδεια θα ελέγχεται από ανεξάρτητο μηχανικό-ελεγκτή για τη διασφάλιση της νομιμότητας.

5. Διαφάνεια: Όλη η πορεία του φακέλου σας θα είναι ορατή ψηφιακά, μειώνοντας την ανάγκη για «φυσική παρουσία» στα γραφεία.

Επιστροφή στις «ρίζες» για το Κτηματολόγιο;

Μια σημαντική πτυχή της μεταρρύθμισης είναι η πιθανή μετακίνηση του Κτηματολογίου από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης πίσω στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Η λογική είναι απλή: Το Ψηφιακής Διακυβέρνησης πέτυχε την ψηφιοποίηση, αλλά το ΥΠΕΝ είναι εκείνο που κατέχει την τεχνογνωσία του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού. Η κίνηση αυτή κρίνεται ως απαραίτητη για τη διασφάλιση της συνέχειας του κράτους.