Mykonos Weaving Revival: the Mykonos Folklore Collection and the Museum of Cycladic Art's Cycladic Identity initiative take up the thread of the island's loom. Presented on 4 - 5 October 2026, the project frames weaving not as nostalgia but as a proposition of continuity: a living heritage to be taught, transmitted and created anew. Entry is free.

Η είδηση δεν είναι ότι μια παλιά τέχνη θυμόμαστε, αλλά ότι ένας θεσμός και ένας φορέας της Μυκόνου αποφασίζουν να τη μεταδώσουν. Η διάκριση ανάμεσα στη νοσταλγία και τη συνέχεια είναι το ουσιαστικό «So What?»: η νοσταλγία κοιτά πίσω και παραμένει θέαμα, ενώ η συνέχεια αφορά το ποιος θα ξέρει να υφαίνει αύριο στο νησί.

Η θέση: η υφαντική παρουσιάζεται ως ζωντανή κληρονομιά και όχι ως τεχνική του παρελθόντος.

Οι φορείς: η Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου υπέβαλε την πρόταση και η Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης τη χρηματοδότησε.

Το πρόγραμμα: προβολή του ντοκιμαντέρ «Το Νήμα του Κόσμου» στο Cine Manto (Κυρ. 4 Οκτ, 19:00) και εκπαιδευτική δράση στο Λαογραφικό Μουσείο (Δευτ. 5 Οκτ, 10:00).

Η πρόσβαση: η είσοδος είναι ελεύθερη, σύμφωνα με την αφίσα.

Mykonos Weaving Revival: Η υφαντική στη Μύκονο δεν είναι νοσταλγία, αλλά πρόταση συνέχειας - Η Λαογραφική Συλλογή και η Cycladic Identity ξαναπιάνουν το νήμα του αργαλειού

MYKONOS / GREECE - Mykonos Ticker

Η Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου παρουσιάζει την Κυριακή 4 και τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026, σε διημερίδα με ελεύθερη είσοδο, το έργο «Η αναβίωση της αρχαίας ελληνικής τέχνης της υφαντικής στη Μύκονο του 21ου αιώνα». Το έργο υλοποιήθηκε με χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Η πρώτη ημέρα περιλαμβάνει ομιλίες και προβολή του ντοκιμαντέρ «Το Νήμα του Κόσμου» στο Cine Manto (19:00) και η δεύτερη εκπαιδευτική δράση στο Λαογραφικό Μουσείο Μυκόνου (10:00).

Τι είναι το έργο «Η αναβίωση της αρχαίας ελληνικής τέχνης της υφαντικής στη Μύκονο του 21ου αιώνα»;

Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο πολιτιστικό πρόγραμμα και όχι για μία μεμονωμένη εκδήλωση. Συνδυάζει:

• έρευνα,
  
• αρχαιολογική και ανθρωπολογική προσέγγιση,
  
• σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία,
  
• οπτικοακουστική αφήγηση,
  
• και, όπως τονίζεται στο δελτίο, κυρίως τη βιωματική επαφή με την ίδια την τέχνη της ύφανσης.

Από τον συνδυασμό αυτό, σύμφωνα με τους διοργανωτές, δημιουργείται ένας διάλογος ανάμεσα στην αρχαία τεχνική, τη μυκονιάτικη υφαντική παράδοση και τη θέση που μπορεί να αποκτήσει η τέχνη αυτή στη Μύκονο του 21ου αιώνα.

Η ίδια η σύνθεση των μεθόδων δείχνει ότι το έργο δεν περιορίζεται στην καταγραφή του παρελθόντος. Η ύφανση αντιμετωπίζεται ως κάτι που ξαναμαθαίνεται και ξαναδημιουργείται.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από το έργο: ο θεσμικός χάρτης

Η αξιοπιστία ενός πολιτιστικού έργου εξαρτάται και από το ποιοι το στηρίζουν. Ο θεσμικός χάρτης έχει ως εξής:

Η Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου: ο φορέας της πρότασης

Η πρόταση του συνολικού προγράμματος υποβλήθηκε από τη Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου στην πρωτοβουλία Cycladic Identity. Στον ιστορικό της λογότυπο, όπως φαίνεται στην αφίσα, αναγράφεται το έτος 1958. 

Η Cycladic Identity και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης: ο χρηματοδότης

Το έργο υλοποιήθηκε με τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Στο ντοκιμαντέρ συμμετέχει και η Δρ. Αγγελική Κοσμοπούλου, μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής της πρωτοβουλίας, ως επιστημονική συνεργάτης του έργου.

Η Φαίη Χατζή: από τη σύλληψη στην υλοποίηση

Το πρόγραμμα διαμορφώθηκε από τη Φαίη Χατζή, σύγχρονη υφάντρα, Textile Artist & Artisan. Εκείνη ανέλαβε παράλληλα την ανάπτυξη και υλοποίηση του έργου και τον συντονισμό των επιμέρους δράσεών του, με τη συμβολή της Κατερίνας Ζουγανέλη.

Η ταυτότητα της «Textile Artist & Artisan» έχει σημασία. Ο όρος artisan εκφράζει ότι η γνώση της ύφανσης είναι χειρωνακτική, πρακτική και μεταδόσιμη. Αυτή η έμφαση συνδέεται με τον βασικό στόχο του έργου: την ύφανση που ξαναμαθαίνεται και όχι μόνο παρουσιάζεται.

Γιατί η υφαντική είναι «ζωντανό στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μυκόνου»;

Η έννοια του πυρήνα

Στον πυρήνα του προγράμματος βρίσκεται η επιδίωξη να αναδειχθεί η υφαντική όχι μόνο ως τεχνική του παρελθόντος, αλλά ως ζωντανό στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μυκόνου, που μπορεί να επανενταχθεί δημιουργικά στη σύγχρονη ζωή του νησιού.

Η διατύπωση αυτή περιέχει τρεις ξεχωριστές ιδέες:

• Η υφαντική δεν είναι μόνο παρελθόν («όχι μόνο ως τεχνική του παρελθόντος»).
  
• Είναι κληρονομιά που μπορεί να ζει («ζωντανό στοιχείο»).
  
• Μπορεί να έχει θέση σήμερα («επανενταχθεί δημιουργικά στη σύγχρονη ζωή»).
  
• Η υφαντική στο σύνολο της κυκλαδικής ζωής

Σύμφωνα με την Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου, η υφαντική υπήρξε επί αιώνες άρρηκτα συνδεδεμένη με:

• την καθημερινή ζωή,
  
• την οικιακή οικονομία,
  
• την κοινωνική οργάνωση,
  
• τη δημιουργική έκφραση των Κυκλάδων.

Στη Μύκονο, ο αργαλειός και η γνώση που τον συνόδευε αποτέλεσαν σημαντικό μέρος της τοπικής παράδοσης. Η διατύπωση «η γνώση που τον συνόδευε» δείχνει ότι δεν μιλάμε μόνο για ένα αντικείμενο, αλλά για ένα σύστημα γνώσης και πρακτικών που μεταβιβαζόταν.

Η υποχώρηση της παράδοσης

Η παράδοση αυτή, όπως σημειώνεται, σταδιακά υποχώρησε μπροστά στις μεγάλες κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές του 20ού αιώνα. Η διατύπωση είναι προσεκτική. Δεν μιλά για «εξαφάνιση» ούτε για «λήθη», αλλά για σταδιακή υποχώρηση, και αυτό καθορίζει τον ακριβή χαρακτήρα της «αναβίωσης». 

«Το έργο επιχειρεί να ξαναπιάσει αυτό το νήμα.»
- Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου

Η φράση είναι ο ρητορικός πυρήνας της Λαογραφικής Συλλογής Μυκόνου: μία πρόταση, ένα ρήμα και η εικόνα του νήματος. Λειτουργεί σε τρία επίπεδα:

• υλικό: το νήμα του αργαλειού,
• πολιτισμικό: το νήμα της παράδοσης,
• θεσμικό: το νήμα της συνέχειας από γενιά σε γενιά.

Από τη «νοσταλγία» στην «πρόταση συνέχειας»: το ερμηνευτικό πλαίσιο

Ο τίτλος του άρθρου δεν δηλώνει απλώς ένα γεγονός, αλλά ερμηνευτική θέση. Η νοσταλγία κοιτά πίσω και μένει στο θέαμα. Η συνέχεια αφορά τη μεταβίβαση: ποιος θα ξέρει να υφαίνει αύριο στο νησί.

Η θέση αυτή στηρίζεται στη "δήλωση" της Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου ότι η υφαντική μπορεί να μεταδοθεί, να εξελιχθεί και να δημιουργήσει εκ νέου στο παρόν. Τα τρία ρήματα δείχνουν τρία στάδια:

Ρήμα               Τι σημαίνει για την κληρονομιά

Μεταδίδεται    Η γνώση περνά σε νέους ανθρώπους (εκπαίδευση)

Εξελίσσεται    Η τεχνική δεν παγώνει, προσαρμόζεται (δημιουργία)

Δημιουργεί εκ νέου    Παράγει νέο έργο στο παρόν (συνέχεια)

«Η πολιτιστική κληρονομιά δεν διατηρείται μόνο όταν καταγράφεται. Διατηρείται όταν συνεχίζει να βιώνεται, να διδάσκεται και να δημιουργείται.»
- από την Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου

Η δήλωση αυτή αποτελεί, ουσιαστικά, το θεωρητικό μανιφέστο της διημερίδας: η κληρονομιά ορίζεται ως πρακτική και όχι ως αρχείο.

Ποιο είναι το ευρύτερο (Global) πλαίσιο της αναβίωσης παραδοσιακών τεχνών;

Η Μύκονος εντάσσεται σε μια διεθνή τάση αναβίωσης παραδοσιακών τεχνών και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Η προσέγγιση που προβάλλεται εδώ (μεταφορά γνώσης, εκπαίδευση, εμπειρία) συνδέεται με τον διεθνή προβληματισμό για την προστασία της άυλης κληρονομιάς, που διατηρείται μόνο όταν ασκείται και διδάσκεται.

Η έννοια της «ζωντανής κληρονομιάς» (Living Heritage)

Σε διεθνές επίπεδο, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά πια μόνο μνημεία και αντικείμενα, αλλά και πρακτικές, γνώσεις και δεξιότητες που μεταβιβάζονται. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η έννοια της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς (Intangible Cultural Heritage), όπως τη διατύπωσε η Σύμβαση της UNESCO του 2003 για τη διαφύλαξή της. Οι παραδοσιακές τεχνικές και οι χειροτεχνίες ανήκουν στις βασικές της κατηγορίες. Η προσέγγιση του Μυκονιάτικου έργου (μεταφορά γνώσης, εκπαίδευση, εμπειρία) ευθυγραμμίζεται με αυτή τη λογική.

Αρχαιολογία, ανθρωπολογία, σύγχρονη τέχνη: το «τρίπτυχο» της προσέγγισης

Το έργο ενώνει τρεις γνωστικούς χώρους που συνήθως λειτουργούν χωριστά:

Αρχαιολογία: η αρχαία τεχνική (ο όρος «αρχαία ελληνική τέχνη της υφαντικής» στον τίτλο του έργου),

Κοινωνική ανθρωπολογία: η ζωή, η οικονομία και η κοινωνική οργάνωση γύρω από την ύφανση,

Σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία: η επανεφεύρεση της τέχνης στο παρόν.

Ποιοι είναι οι επιστημονικοί και καλλιτεχνικοί συντελεστές του ντοκιμαντέρ «Το Νήμα του Κόσμου»;

Η επιστημονική και καλλιτεχνική σύνθεση ενισχύει το E-E-A-T της σελίδας (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness).

Καλλιτεχνική δημιουργία

• Θωμάς Γκίνης: σκηνοθέτης - διευθυντής φωτογραφίας.
  
• Αριάδνη Νικολούδη: σκηνογράφος - art director.
  
• Φίλιππος Κουτσαφτής: καλλιτεχνική επιμέλεια.
  

Επιστημονική συμβολή

Η Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου σημειώνει ότι όλοι αυτοί οι συντελεστές «συναντώνται σε έναν κοινό στόχο»: να παραμείνει η υφαντική μία ζωντανή τέχνη και μία γνώση που δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, αλλά μπορεί να μεταδοθεί, να εξελιχθεί και να δημιουργήσει εκ νέου στο παρόν.

Πώς και πού θα ζήσει κανείς το πρόγραμμα: οδηγός επίσκεψης

Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026 - Cine Manto - 19:00 μ.μ.

Ομιλίες και προβολή του ντοκιμαντέρ «Το Νήμα του Κόσμου».
Σύμφωνα με την αφίσα, η δράση πραγματοποιείται με τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης.

Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026 - Λαογραφικό Μουσείο Μυκόνου · 10:00

Εκπαιδευτική δράση «Από το παρελθόν στο παρόν».
Ο τίτλος της δράσης συμπυκνώνει τη θέση του έργου: το πέρασμα από το παρελθόν στο παρόν, δηλαδή η μεταβίβαση της γνώσης.

Είσοδος: ελεύθερη 

Γιατί έχει σημασία για τους Μυκονιάτες και την πολιτιστική κοινότητα του νησιού;

Η Μύκονος παρουσιάζεται συχνά διεθνώς μέσα από τον τουρισμό. Ένα πρόγραμμα που ανασύρει την υφαντική ως τοπική γνώση προσφέρει μια διαφορετική εικόνα του νησιού: ως τόπου με δική του παραγωγική και δημιουργική παράδοση.

Για την κοινότητα, το έργο θέτει τρία πρακτικά ερωτήματα:

1. Τι θυμόμαστε; (οικογενειακές μαρτυρίες, αργαλειοί σε σπίτια του νησιού)
2. Τι μπορεί να διδαχθεί; (η εκπαιδευτική δράση της Δευτέρας)
3. Τι μπορεί να δημιουργηθεί σήμερα; (η «επανένταξη στη σύγχρονη ζωή του νησιού»)

Το νήμα ξαναπιάνεται: η υφαντική ως πρόταση συνέχειας για τη Μύκονο του 21ου αιώνα

Η αναβίωση της υφαντικής στη Μύκονο δεν παρουσιάζεται από τους διοργανωτές ως επιστροφή στο παρελθόν, αλλά ως πρόταση συνέχειας: μια τέχνη που, όπως λέει το δελτίο, δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Η Λαογραφική Συλλογή, η Cycladic Identity και οι συντελεστές του έργου ξαναπιάνουν το νήμα που είχε υποχωρήσει, και η διημερίδα της 4ης και 5ης Οκτωβρίου είναι η στιγμή που το νήμα γίνεται ορατό στο κοινό.

Τι αποφασίζουμε να μεταδώσουμε: το μέλλον της υφαντικής στη Μύκονο

Η υφαντική στη Μύκονο δεν διεκδικεί τη θέση της στο παρελθόν, αλλά στο μέλλον.

Η αναβίωση της υφαντικής στη Μύκονο δεν είναι νοσταλγία, αλλά πρόταση συνέχειας. Η Λαογραφική Συλλογή Μυκόνου και η πρωτοβουλία Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης ξαναπιάνουν ένα νήμα που υποχώρησε μπροστά στις αλλαγές του 20ού αιώνα, με έρευνα, ντοκιμαντέρ και βιωματική επαφή με την ύφανση: μια γνώση που δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Το ζητούμενο δεν είναι τι θυμόμαστε, αλλά τι αποφασίζουμε να μεταδώσουμε. Η κληρονομιά διατηρείται όταν βιώνεται, διδάσκεται και δημιουργεί ξανά.

Την Κυριακή 4 Οκτωβρίου στο Cine Manto (19:00) και τη Δευτέρα 5 στο Λαογραφικό Μουσείο (10:00), με ελεύθερη είσοδο. Μυκονιάτες, το νήμα περνά στα δικά σας χέρια.