Delos living heritage / «Άδηλος. Εθνογραφική έρευνα και βιωματική δράση στη Δήλο»! Συνύπαρξη αρχαιολογικής δραστηριότητας με τη λαϊκή αρχιτεκτονική και την καθημερινή ζωή στη Δήλο του 20ού αιώνα!

A groundbreaking ethnographic study funded by the Cycladic Identity initiative and conducted by "Boulouki" uncovers the forgotten 20th-century history of Delos. Through oral histories of 12 local families, the "Adelos" project bridges archaeological heritage with intangible cultural identity, detailing the lives of local workers, guards, and farmers who co-existed with ancient ruins.

Η ανάδειξη της νεότερης άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των Κυκλάδων δεν αποτελεί απλώς μια ακαδημαϊκή καταγραφή, αλλά ένα κομβικό βήμα για τον βιώσιμο πολιτιστικό τουρισμό. Σε μια εποχή που τα νησιά του Αιγαίου αντιμετωπίζουν την πρόκληση της αλλοίωσης της ταυτότητάς τους, το έργο «ΑΔΗΛΟΣ» επανασυνδέει το αρχαιολογικό τοπίο της Δήλου με την ανθρώπινη ιστορία του 20ού αιώνα.

• Προφορική Ιστορία: Καταγραφή μαρτυριών από 12 οικογένειες αγροτών, εργατών ανασκαφών και αρχαιοφυλάκων («Δηλιανοί»).

• Ψηφιακό Ανθολόγιο: Διαθέσιμο ψηφιακά το υλικό έρευνας και το αρχειακό φωτογραφικό υλικό από το «Μπουλούκι» και το Cycladic Identity.

• Αποκατάσταση Μνημείων: Η «Αγροικία του Μάρκου» μετατρέπεται σε ερευνητικό κέντρο, αναδεικνύοντας την ευρηματική επανάχρηση υλικών (ράγες βαγονέτων, αρχαία θραύσματα).

• Χρηματοδότηση & Συνέργειες: Υποστήριξη από το Cycladic Identity (Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), The J.M. Kaplan Fund, SNFPHI και συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων & Γαλλική Σχολή Αθηνών.

Cultural Heritage: Η Αόρατη Ιστορία των «Δηλιανών» του 20ού Αιώνα

MYKONOS/GREECE - Mykonos Ticker

Πώς συνυπήρξε η καθημερινή αγροτική μοχθηρία με τις ανασκαφές των σπουδαιότερων αρχαιολογικών ευρημάτων στον κόσμο; Η εθνογραφική έρευνα «Άδηλος», που υλοποιήθηκε από το περιοδεύον εργαστήριο «Μπουλούκι» σε συνεργασία με την κοινωνική ανθρωπολόγο Δέσποινα Νάζου και τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, φέρνει στο φως την άγνωστη μικροκοινωνία της Δήλου κατά τον προηγούμενο αιώνα.

Η Γέννηση μιας Ιδιότυπης Ταυτότητας: Οι «Δηλιανοί»

Πέρα από τα μαρμάρινα αγάλματα και τους ναούς, η Δήλος του 20ού αιώνα υπήρξε ζωντανός τόπος κατοικίας και εργασίας. Η έρευνα εστίασε στις αφηγήσεις 12 ντόπιων κατοίκων, παιδιών αγροτών, κτηνοτρόφων, φυλάκων και εργατών ανασκαφών, οι οποίοι μεγάλωσαν στη Δήλο και τη Ρήνεια και επέστρεψαν ως ενήλικες για να υπηρετήσουν τον αρχαιολογικό χώρο.

«Η συνύπαρξη της καθημερινής αγροτικής ζωής με την αρχαιολογική δραστηριότητα διαμόρφωσε μια ξεχωριστή πολιτισμική ταυτότητα: αυτή των "Δηλιανών", μιας κοινότητας που φύλαξε και διαμόρφωσε το τοπίο του νησιού.»

Τα αποτελέσματα της έρευνας συγκεντρώθηκαν σε ένα Ψηφιακό Ανθολόγιο Αφηγήσεων, εμπλουτισμένο με σπάνιο αρχειακό φωτογραφικό υλικό, το οποίο παρουσιάστηκε στην τοπική κοινωνία και είναι πλέον προσβάσιμο στο κοινό.

Το Έργο «ΑΔΗΛΟΣ»: Από την Εγκατάλειψη στην Επαναχρησιμοποίηση

Το εθνογραφικό σκέλος αποτελεί τμήμα του ευρύτερου έργου «ΑΔΗΛΟΣ», το οποίο οργανώνεται από το «Μπουλούκι» σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και τη Γαλλική Σχολή Αθηνών, με βασικό χρηματοδότη το The J.M. Kaplan Fund.

Κεντρικός πυλώνας του εγχειρήματος είναι η αποκατάσταση της «Αγροικίας του Μάρκου» (ή «Χωριού του Μάρκου»), ενός συγκροτήματος οκτώ αγροτικών κτιρίων των τελών του 19ου και αρχών 20ού αιώνα, κατεστραμμένου αγροτικού συγκροτήματος νότια του κύριου αρχαιολογικού χώρου της Δήλου και η μετατροπή του σε χώρο διαμονής για ερευνητές που εργάζονται στη Δήλο.

Μακροπρόθεσμα, το πρόγραμμα αποσκοπεί στην επαναχρησιμοποίηση των αγροτικών κτιρίων του 19ου αιώνα, διατηρώντας έτσι ένα σημαντικό κομμάτι της αγροτικής κληρονομιάς της Δήλου. Μέχρι σήμερα, έχουν γίνει μια προκαταρκτική μελέτη (Δεκέμβριος 2023), καθαρισμός του χώρου και ένα πρακτικό εργαστήριο που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2024 με Έλληνες και διεθνείς συμμετέχοντες. Οι τελικές σχεδιαστικές αποκαταστάσεις αναμένονται.

Η αγροτική ιστορία της Δήλου παραμένει ανεξερεύνητη και συχνά επισκιάζεται από την κλασική κληρονομιά του νησιού. Αυτό το έργο αναδεικνύει και διατηρεί αυτή την κληρονομιά, η οποία ξεκίνησε με την Αγροικία του Μάρκου, ένα σύνολο οκτώ κτιρίων από τα τέλη του 19ου και αρχές του 20ού αιώνα, τα οποία ξεχωρίζουν για την ευρηματική επαναχρησιμοποίηση υλικών όπως ράγες τρένων, πανιά πλοίων και αρχαία θραύσματα.

Αρχιτεκτονική Ευρηματικότητα & Λαϊκή Σοφία

Η αγροικία ξεχωρίζει για την ιστορική της κατασκευή, καθώς οι παλαιοί κάτοικοι χρησιμοποίησαν:

• Ράγες βαγονέτων από τις πρώτες αρχαιολογικές ανασκαφές.

• Αρχαία αρχιτεκτονικά θραύσματα ενσωματωμένα στην τοιχοποιία.

• Παραδοσιακές τεχνικές ξερολιθιάς και τοπικά υλικά.

Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, το συγκρότημα θα μετατραπεί σε χώρο διαμονής και φιλοξενίας ερευνητών, διασφαλίζοντας τη βιώσιμη επαναχρησιμοποίηση της αγροτικής κληρονομιάς του νησιού.

Η διάρκεια του προγράμματος είναι 12 μήνες και περιλαμβάνει τρία κύρια σκέλη:

1. Εθνογραφική Έρευνα: Προφορικές συνεντεύξεις με 10 - 12 ντόπιους κατοίκους που ασχολούνται ακόμα με την αγροτική δραστηριότητα (γεωργία, κτηνοτροφία ή επεξεργασία, όπως η παραγωγή τυριού), είτε αποκλειστικά είτε παράλληλα με τον τουρισμό.

2. Βιωματική Δράση: Μία μονοήμερη ή διήμερη δράση με βιωματικό χαρακτήρα, που θα λάβει χώρα στο πλαίσιο επαγγελματικής μαθητείας για τις εργασίες αποκατάστασης της αγροικίας του Μάρκου.

3. Διάδοση: Τα αποτελέσματα θα κοινοποιηθούν στην τοπική κοινότητα μέσω ενός φωτογραφικού λευκώματος /ανθολογίου αφηγήσεων (σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή).

Επίσης, θα οργανωθεί μια δημόσια εκδήλωση στη Μύκονο για τον εορτασμό της ολοκλήρωσης του προγράμματος.

Η Πρωτοβουλία Cycladic Identity: Φύλακας των Κυκλάδων

Η χρηματοδότηση του εθνογραφικού σκέλους στηρίχθηκε από το Cycladic Identity, την πρωτοβουλία του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης που εστιάζει στον Πολιτισμό, τη Βιοποικιλότητα και την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά.

Η Επιστημονική Επιτροπή αξιολόγησης στελεχώνεται από εξέχουσες προσωπικότητες:

• Δρ. Δημήτρης Αθανασούλης (Διευθυντής Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων)

• Dr. Michael Boyd (Senior Research Affiliate, The Cyprus Institute)

• Δημήτρης Καραβέλλας (Γενικός Διευθυντής WWF Ελλάς)

• Δρ. Αγγελική Κοσμοπούλου (Αρχαιολόγος, Σύμβουλος Στρατηγικής Αφήγησης & Ιδρύτρια Story Mentor)

Μέχρι σήμερα, η πρωτοβουλία έχει ενισχύσει 26 προγράμματα σε 15 νησιά, ενώ αναμένεται η ανακοίνωση 10 νέων εγκρίσεων.

Χάρτης Ταυτότητας Έργου «ΑΔΗΛΟΣ» & Cycladic Identity

Q: Τι είναι το πρόγραμμα «Άδηλος» στη Δήλο;

A: Το πρόγραμμα «Άδηλος» είναι μια εθνογραφική έρευνα και αρχιτεκτονική δράση από το «Μπουλούκι», που αναδεικνύει τη νεότερη ιστορία των ανθρώπων της Δήλου του 20ού αιώνα και αποκαθιστά την ιστορική Αγροικία του Μάρκου.

Q: What is the Cycladic Identity initiative?

A: Cycladic Identity is an initiative by the Museum of Cycladic Art dedicated to protecting the cultural and natural heritage of the Cyclades, focusing on culture, biodiversity, and intangible heritage.

Q: Πού μπορώ να βρω το Ανθολόγιο Αφηγήσεων για τη Δήλο;

A: Το Ανθολόγιο είναι διαθέσιμο σε ψηφιακή μορφή δωρεάν στις επίσημες ιστοσελίδες του οργανισμού «Μπουλούκι» (boulouki.org) και της πρωτοβουλίας Cycladic Identity.

Πίσω από τα εμβληματικά αρχαία μνημεία και το παγκόσμιο ενδιαφέρον για την αρχαιολογική της κληρονομιά, η Δήλος κρύβει μια νεότερη, σχεδόν αθέατη πλευρά

Η έρευνα για τους «Δηλιανούς» αποδεικνύει ότι η πολιτιστική αξία των Κυκλάδων δεν εξαντλείται στην αρχαιότητα. Η σύνδεση της υλικής με την άυλη κληρονομιά προσφέρει ένα βιώσιμο μοντέλο τουριστικής και πολιτιστικής ανάπτυξης. Το έργο «ΑΔΗΛΟΣ» θέτει τις βάσεις για μια ολιστική διαχείριση της νησιωτικής μνήμης.